Alternatief kilometerheffing

 

Schema van het huidige plan:

 

Afschaffing BPM en Motorrijtuigenbelasting

Het kabinet en de tweede kamer hebben als uitgangspunt gekozen dat de kilometerheffing de automobilist niet meer mag gaan kosten. Ter compensatie wordt de motorrijtuigenbelasting en de BPM afgeschaft. Deze maatregel is in Euro's dus minimaal even groot als de kilometerheffing zelf. Door het afschaffen van de motorrijtuigenbelasting en de BPM wordt het aanschaffen en het houden van een auto fors goedkoper wat het aantal auto's in Nederland stimuleert. Stimulerende maatregelen worden doorgaans toegepast om een gewenst effect op te laten treden. Bijvoorbeeld stimulerende maatregelen om woningen te isoleren. Echter er is geen enkele politieke partij die zegt dat er meer auto's moeten komen.

 

Conclusie: De helft van het effect van de kilometerheffing (meer auto's) is ongewenst.

 

 

Kilometerprijs

De kilometerheffing bestaat uit twee delen: het kilometertarief en het spitstarief.

De eerste volgt uit een formule op basis van CO₂ uitstoot. Het spitstarief wordt later bepaald.

 

De CO₂ uitstoot is rechtevenredig met het brandstof verbruik ongeacht de gebruikte auto. Een zuinige auto rijdt alleen meer kilometers per liter. Men kan dus stellen dat als de brandstofprijs aan de pomp omhoog gaat de CO₂ uitstoot zwaarder belast wordt. Vlak voor de crisis steeg de olieprijs en dus de brandstofprijs sterk. Met als gevolg dat de files afnamen, zie artikel. Dit effect werd ook in andere Europese landen geconstateerd. Door de crisis is de vraag afgenomen en de prijs gedaald. Het is dus te verwachten dat de olieprijs automatisch omhoog gaat als de crisis voorbij is. In dat geval treedt hetzelfde effect op als bij het kilometertarief. Opmerkelijk is dat bij de vorige piek in de olieprijs er een sterke roep was om de accijnzen te verlagen. Het lijkt er dus op dat het kabinet alleen maar hoeft te wachten tot de olieprijs omhoog gaat en dan zijn poot stijf moet houden en de huidige accijnsbeleid moet volhouden. Uit de onderstaande grafiek lijkt het er op dat we al op de goede weg zitten. Bijkomend voordeel is dat een zuinige rijstijl wordt beloond.

 

Conclusie: Effect kilometertarief wordt door de verwachten olieprijsstijging vanzelf bereikt.

 

 

Rekenvoorbeeld diesel

 

Huidig wetvoorstel voor diesel (artikel 3.2 punt 4)

 

(0,014*D+1,5191)*0,44655927 Waarbij D staat voor de CO₂ uitstoot in grammen per kilometer van de auto.

 

Door het getal buiten de haakjes te vermenigvuldigen met wat binnen de haken staat krijgt men:

 

<=> 0,68+0,0063*D

 

Dit betekent dat de richtingscoëfficiënt 0,0063 cent/gCO₂/km is. Door dit te vermenigvuldigen met de CO₂ productie van 1 liter diesel krijg je de kosten van het kilometertarief per liter diesel.

 

0,0063*2670=16,7 cent/liter diesel

 

Conclusie:

Het effect van het kilometertarief is voor diesel exact even groot als een prijsverhoging van 16,7 cent bij het tankstation.

 

Opmerking:

Voor LPG is een zelfde berekening te maken en daar komt het overeen met 29,7 cent.

Voor benzine is gekozen om 1 gram CO₂ zwaarder te belasten als het uit een auto komt die per kilometer meer CO₂ uitstoot. Hierdoor heb je in ieder categorie een andere richtingscoëfficiënt en dus een ander bedrag aan de pomp. Waarom bij benzine voor een afwijkende oplopend tarief is gekozen, heb ik niet kunnen achterhalen. Voor het millieu maakt het niet uit of 200 gram CO₂ wordt uitgestoten in 1 km of in 2 km.

Voor de categorie waar de meeste benzine auto's invallen is het 53,5 cent per liter benzine.

Voordeel van belasten via de pomp is dat andere factoren die invloed hebben op de CO₂ uitstoot, zoals rijgedrag of rijden met een aanhanger, automatisch zwaarder belast worden.

 

 

 

Spitstarief

 

Het doel van het spitstarief is filebestrijding. Het alternatief hiervoor is wat ingewikkelder en daarom gaat de rest van deze pagina over dit onderwerp.

 

 

Oorzaak files

Uit de onderstaande grafiek blijkt dat files vooral rond 8:00 in de ochtend en 17:00 in de middag plaatsvinden en bijna alleen op maandag tot en met vrijdag. Dit zijn de momenten dat forenzen naar hun werk gaan en van hun werk af komen. Deeltijdwerk zorgt voor iets minder forenzen op maandag, woensdag en vrijdag. Dit kleine verschil leidt al tot relatief grote verschillen in het aantal files: op dinsdag en donderdag staan er een kwart meer files dan op de andere werkdagen. 

 

 

Het fileprobleem lijkt dus voornamelijk te worden veroorzaakt door woon-werkverkeer. Het CBS zorgt voor een nog gedetailleerder overzicht. In deze tabel zijn de vertrektijden te zien en in deze tabel de keuze van het vervoermiddel. Hieruit blijkt dat de forens vaker voor 9 uur vertrekt dan overige reizigers, en 70% van de kilometers als autobestuurder aflegt. Bij de groep die als motief heeft "Onderwijs/cursus volgen" is dit maar 12%. Hieruit kunnen we afleiden dat vóór 9 uur 's ochtends het voornamelijk de forenzen zijn die de files bevolken. Hetzelfde verhaal geld voor de avondspits.

 

 

 

Financieel twee groepen forenzen

Laten we de forenzen in de file eens nader bekijken en vaststellen welke financiële prikkels de huidige wetgeving hen biedt. Het blijkt dat ze grofweg in twee groepen uiteen vallen: de leaserijders en de mensen die met een privé auto naar het werk rijden. Deze laatste groep krijgt bijna altijd, direct of indirect, reiskostenvergoeding. Werknemers krijgen het vaak maandelijks, tegelijk met hun loon, en zelfstandig ondernemers krijgen het indirect, via de belastingaangifte. Deze belastingvrije reiskostenvergoeding is ingesteld om het voor een werkzoekende financieel aantrekkelijk te maken om ook een baan te accepteren bij een bedrijf dat ver van de woonplaats ligt. Met andere woorden, het is een fiscale woon-werk subsidie: over de vergoeding (maximaal 19 cent per kilometer) hoeft zowel de werkgever als de werknemer geen belasting te betalen.

 

Voor een leaserijder is de situatie weer iets anders. Financieel maakt het voor hem niets uit hoe ver hij van zijn werk af woont. Als hij privé meer dan 500 km gaat rijden, gaat hij voor de auto betalen via de bijtelling. In de praktijk is deze bijtelling een soort abonnement op onbeperkte autokilometers. Je betaalt een vast bedrag per maand, en alle kilometers die je maakt worden door je werkgever betaald (zowel de autokosten als -via een tankpas- de brandstofkosten). Dit laatste is natuurlijk wel afhankelijk van wat de werkgever acceptabel vindt.

 

 

Opbrengsten uit de bovenste maatregelen kunnen indien gewenst ook op een andere manier terugvloeien naar de forens. Een forens kan in de nieuwe situatie geld besparen door dichter bij zijn werk te gaan wonen. Dit kan gestimuleerd worden door bijvoorbeeld:

 

• Lagere overdrachtsbelasting
• Verhuispremie
• Tegoedbonnen voor inboedel, verbouwing of verhuisbedrijf

 

Bijkomend voordeel is dat deze maatregelen de huizenmarkt stimuleren. De laatste maatregel heeft nog een voordeel. Het stimuleert de economie omdat het geld in Nederland wordt uitgegeven. Dit betekent ook dat een deel rechtstreeks weer terugvloeit in de staatskas via de BTW. Bovendien kan de overheid kortingen uit onderhandelen bij de bedrijven die mee doen. Zo kan een bon van € 10.000 de overheid maar € 7.500 of € 8.000 kosten.

 

 

Paradox van de kilometerheffing

De paradox van de kilometerheffing is de volgende.

 

• De overheid geeft geld aan forenzen via de hierboven beschreven fiscale regelgeving omtrent leaseauto's en reiskostenvergoeding
• De overheid neemt van de forenzen een deel van dat geld via de KM heffing

 

Dit rondpompen van geld gaat gepaard met administratieve kosten omtrent reiskostenvergoeding en leaseauto's en kosten voor de kilometerheffing. De kosten om de kilometerheffing in te voeren worden geraamd op € 4 miljard euro. De onderhoudskosten worden geschat op ongeveer € 500 miljoen.

 

 

 

Alternatief plan voor het spitstarief

1. Schaf de aparte fiscale status van de reiskostenvergoeding voor het woon-werkverkeer af. De woon-werkvergoeding wordt dan gezien als salaris. Ter compensatie voor de werknemers kan de zogenaamde fiscale arbeidskorting verhoogd worden. Dit komt ten gunste van dezelfde groep (de werkenden). Voor de werkgevers kan het percentage voor de sociale lasten iets naar beneden zodat de totale druk van de sociale lasten gelijk blijft. Het effect van deze verschuiving is dat het rijden duurder wordt, maar het bezit van de auto niet. Het netto effect is hetzelfde als met de kilometerheffing. Rijd je minder dan gemiddeld, dan ga je er op vooruit; rijd je meer dan gemiddeld, dan ga je er op achteruit. Dit betekent ook dat verhuizen naar een plek dichter bij het werk, honderden euro's per maand kan schelen. Tevens scheelt het reiskostenadmininistratie.

 

2. Installeer in alle lease-auto's een verplicht tracing systeem. In het voertuig komt een kastje waardoor centraal te allen tijde bekend is waar het voertuig zich bevindt. Dit gaat nog verder dan de huidige plannen voor de kilometerheffing. Steeds meer organisaties maken al gebruik van zo'n tracing systeem en een groeiend aantal bedrijven biedt het aan. Voorbeelden zijn voldoende te vinden op het internet (zoek bijvoorbeeld op 'track en voertuig' of 'fleetmanagement en gps'). Men kan er voor kiezen om de gegevens niet alleen bij het bedrijf waar de leaserijder werkt binnen te laten komen, maar ook bij de leasemaatschappij. Dit levert allereerst de bedrijven logistieke voordelen op. Zo weten ze bijvoorbeeld precies waar hun vrachtauto’s op een bepaald moment zijn, of welke medewerker het dichtst in de buurt van een klant is en dus het beste kan gaan. Leasemaatschappijen kunnen voorts op basis van deze gegevens advies geven over een efficiëntere planning. Van de 7.540.000 auto's in Nederland zijn er ongeveer 770.000 een lease auto. De huidige kosten van een tracing systeem in één auto zijn ongeveer € 0,55 per dag. Wanneer we geen rekening houden met kwantum korting, komen we op de volgende kosten per jaar om alle lease-auto's van zo'n systeem te voorzien: 770.000 x 0,55 x 365 = € 155 miljoen. Dat is veel minder dan de geschatte € 500 miljoen per jaar die de kilometerheffing gaat kosten. Bovendien vervallen hiermee de € 4 miljard opstartkosten.

 

Waarom het makkelijker is om kilometerheffing toe te passen bij leaseauto’s?
· Ritregistratie bij leaseauto’s is algemeen geaccepteerd (minder privacy issues)
· Het wagenpark wordt beheerd
· Eigenaren krijgen nu ook al facturen
· Er zijn al diverse commerciële tracingsystemen die geschikt zijn om als kilometerheffing te dienen
· De Belastingdienst hoeft alleen de leasemaatschappijen te controleren

 

 

Conclusie: Het spitstarief kan vervangen worden door twee gerichte maatregelen bij de forenzen.

 

 

 

Voordelen alternatief voor kilometerheffing op een rij

• Eenmalige besparing van € 4 miljard
• Geen technische en financiële risico's
• Jaarlijkse besparing van € 345 miljoen
• 89% van de auto's hoeft niet in de gaten gehouden te worden
• Vereenvoudiging reiskostenadministratie, ook met betrekking tot privé kilometers van leaseauto's
• Arbeid wordt aantrekkelijker dan autobezit (autobezit heeft een stimulerende werking op het gebruik er van en vergroot het parkeerprobleem in onder andere woonwijken)
• Zuinig rijgedrag wordt beloond.

 

 

 

 

***

De lezer wordt uitgenodigd om op het forum zijn argumenten voor en tegen dit plan te geven. Ik, Rik Berkelmans, zal deze argumenten zeker lezen.